De ontsluiting van het verleden is een verrijking van het heden. Zo mag je dit boek over het gebruik van religieus textiel in Vlaanderen en Nederland wel samenvatten. In de Noordelijke Nederlanden werd door de Reformatie vanaf de 16e eeuw de uitoefening van het Rooms-Katholiek geloof verboden. Hierdoor ontstonden, meestal bij rijke burgers of adellijke families, kleine private huiskerken of schuilkerken. Wat aan de straatkant niet zichtbaar mocht zijn, werd rijkelijk gecompenseerd door opsmuk aan de binnenkant.
Dit werk besteed aandacht aan een vergeten gebruik uit de 17e- en 18e eeuw in onder meer België en Nederland. Het was de gewoonte van rijke, vrome vrouwen om bij testament hun gedragen robes of japonnen aan de kerk te schenken. Zulke jurken, met de enorme hoepelrokken, waren gemaakt van vele meters kostbare stof. De kerk liet deze dure japonnen vermaken tot paramenten met rijke versieringen van zilver- en gouddraad. Het mocht dus wat kosten. De gecreëerde gewaden werden hierdoor nog waardevoller.
Zo’n set paramenten bestond meestal uit een kazuifel, een koorkap, een dalmatiek en toebehoren. Dit klinkt vandaag misschien wat vreemd, maar het was in die tijd een ingeburgerde gewoonte. Het schenken van deze kostbare robes had nog een achterliggende bedoeling. Het was een manier voor de adellijke dames om hen te gedenken en voor hen te bidden wanneer een priester tijdens de liturgie een vermaakte kazuifel uit hun garderobe droeg.
Gespecialiseerde borduurateliers in Antwerpen en Lier hermaakten deze dure stoffen voor kerkelijk gebruik. Kenmerkend waren het dik reliëfborduursel en het werken met zijde stoffen, zilver- en gouddraad. Vanuit België werden deze geëxporteerd naar de Noordelijke Nederlanden.
Op basis van visuele vergelijkingen is onlangs een paramentstel, of priestergewaden met toebehoren, uit Gouda gelinkt aan een rood antipedium of altaarkleed in de Begijnhofkerk van Antwerpen.
Naast de import uit België werden in Nederland, door vrouwelijke leken of religieuzen, kostbare borduurwerken en priestergewaden gemaakt. De mooie foto’s in dit boek tonen heel wat herontdekte geborduurde stoffen en gewaden. Met interessante uitleg over hun oorsprong en waar ze momenteel bewaard worden zoals in de Begijnhofkerk in Antwerpen of het Museum Catharijnconvent in Utrecht. Misschien een leuk idee voor een daguitstap?
Ondertitel: "Religieus textiel uit Noord-Nederlandse schuilkerken 1580-1800".